Emotieregulatiesystemen: een betere balans in stress en ontspanning

De evolutie trekt nog diepe sporen in ons moderne brein. Dit is vooral terug te vinden in hoe onze emoties worden gereguleerd. Dit heeft grote invloed op ons leven, aangezien gedachten en emoties onlosmakelijke bondgenoten zijn. En gedachten hebben de neiging ons zelf- en wereldbeeld te bepalen. Ook ons lichaam heeft een directe koppeling met deze gedachte-gevoelspiraal.

Emotieregulatiesystemen
We kunnen 3 emotieregulatie systemen onderscheiden. En wanneer we daarin inzicht creëren, gaan we de automatische reacties die er uit voortkomen herkennen. We ontwikkelen de kans die eerste impuls, de reactie die uit gewoonte voortkomt en niet altijd de best helpende is, te vervangen met een respons die we bewust kiezen. De gelegenheid ontstaat onze invloed te vergroten en met deze positieve kracht ons leven naar het volgende niveau te tillen.

Gevaarsysteem
Ons gevaarsysteem is bekend van onze instincten vechten, vluchten of verstarren. Reacties die voortkomen uit zelfbescherming. Een kracht die ontstaat vanuit onze menselijke neiging te richten op negativiteit. Dit wordt ook wel de -default mode- genoemd. We reageren agressief, angstig of met afkeuring. En ons lichaam krijgt een hormonale reactie en maakt adrenaline en cortisol aan. We ervaren een stijging in onze stressbeleving.

Jaagsysteem
Wanneer ons jaagsysteem wordt geactiveerd raken we gemotiveerd door de beloning die ons dit oplevert. We schieten in een stand van willen, streven en/of consumeren. Het hormoon dopamine maakt ons gedreven, opgewonden en/of energiek.

Vanuit een mindful perspectief bevinden het jaag- en het gevaarsysteem zich in de doe-modus. Onze automatische piloot. Waarbij we ons gewoontepatronen onbewust opvolgen. We onderscheiden nog een derde emotieregulatiesysteem. Het verschil met de andere 2 is dat deze zich kenmerkt door de zijn-modus. De hoedanigheid die we vanuit mindfulness willen trainen om grip te krijgen op negatieve gedachte- en gedragspatronen. Om zo ons basisniveau van geluk fundamenteel te verhogen.

Kalmeringssysteem
Vanuit het ontspanningssysteem worden we gemotiveerd door de behoefte aan sociale verbondenheid, zijn zorgzaam en vriendelijk. We maken we de hormonen endorfine en oxytocine aan. We voelen ons veilig, verbonden en tevreden. We bouwen aan ons creatieve vermogen, veerkracht en stresstolerantie. Onze ademhaling wordt kalmer, spieren ontspannen en de bloeddruk daalt.

We kunnen het kalmeringssysteem ook bewust activeren. Om zo het positieve aandeel in ons leven te laten groeien en een gezond tegenwicht te bieden tegen de overheersing van de 2 stresssystemen.

Activatie van ons kalmeringssysteem
Voor een evenwichtig leven hebben we alle 3 de systemen nodig. Nadeel van onze westerse maatschappij is dat we veel druk ervaren in de richting van wat we ‘moeten’ en wat we allemaal ‘willen’. Daarmee hebben we ons jaag- en gevaarsysteem overontwikkeld. Ten nadele van ons zorg- en kalmeringssysteem. Dankzij de flexibiliteit van ons brein, kunnen we het evenwicht herstellen door bewust ons kalmeringssysteem te trainen. We kunnen onze gezonde balans herstellen door ons compassievermogen te versterken.

Het kalmeringssysteem wordt geactiveerd van uit compassie door:

  • Vertraging ademhaling.
  • Liefdevolle aanraking.
  • Visualisatie kalmerende situatie.

De uitwerking van deze theorie vind je terug in de bijlage Emotieregulatiesystemen.
En het kalmeringssysteem kun je onder andere trainen via de korte meditatie Een veilige plek.

Bronnen

  • Paul Gilbert
  • Frits Koster

Gepubliceerd door LeeuwPraktijk

De VerwonderMethode

%d bloggers liken dit: