Mindfulness verandert je brein

Mindfulness helpt ons bij het verschuiven van de van nature negatieve focus naar positief. Dit betekent minder lijden, meer welzijn. Hoe? Door de fysieke verandering van onze hersenen.

Gewoonten & werkelijkheid
Het brein bestaat uit neuronen, met synapsen aan de uiteinden. Deze synapsen wisselen stroomstootjes uit. Deze elektrische ladingen bevatten energie en informatie. De uitwisseling vindt plaats via afvuurpatronen. Van de ene synaps naar diverse andere synapsen.

Deze immense veelheid aan verbindingen vormen een gigantisch netwerk aan informatie en energie.

Er is reden om aan te nemen dat het de afvuurpatronen zijn die onze neurale circuits bepalen. Circuits die zich in ons dagelijks leven uiten in de vorm van onze gewoontepatronen.

Er is echter een klein nadeel in het systeem geslopen. Ontstaan in de tijd waarin deze breintechnieken werden ontwikkelt. De tijd waarin onze voorouders met name gefocust waren op overleven. Wat het beste lukte bij degenen die alert waren op gevaar. Deze preoccupatie met dreiging bleek nuttig, want juist deze voorfamilie slaagde erin zijn genen door te pasen naar het nageslacht.

Wij kampen nu dus met gewoontepatronen uit hersencircuits gevormd in de oertijd; met focus op dreiging.
Dit maakt dat we de neiging hebben de realiteit wat negatiever te interpreteren dan de balans werkelijk uitwijst. Ditzelfde geldt voor zienswijzen, meningen, oordelen en aannames.
Dit fenomeen vormt een bron van lijden in ons dagelijks leven.

Zijn we dan overgeleverd aan de dominantie van onze oeroude gewoonten?
Met mindfulness beoefening niet!
We duiken nog wat dieper in onze hersenwerken om dat toe te lichten.

Neurogenese
In tegenstelling tot wat voorheen werd aangenomen, is het brein geen constante massa. ‘Je kan iemand niet veranderen.’ Klopt, maar jezelf wel!

Wat blijkt? Het brein is juist heel flexibel. Vanaf onze eerste dag, tot aan onze laatste blijven we nieuwe neuronen aanmaken. Ook de neuroplasticiteit blijkt gedurende ons leven toe te nemen. Deze groei en flexibiliteit noemen we ‘neurogenese’.

Neurogenese wordt aangedreven door onze ervaringen, en met name onze herhaalde ervaringen. Onze ervaringen veranderen dus de neurale verbindingen in onze hersenen: bestaande verbindingen tussen synapsen versterken en er ontstaan nieuwe verbindingen. Ook kunnen er geheel nieuwe neuronen groeien.

Nu wordt het interessant, want dit proces kunnen direct invloeden.

Wat helpt de neurogenese toenemen?

  • Lichaamsbeweging
  • Nieuwe dingen doen
  • Aandachtfocus

Dat betekent onder andere dat doelbewuste, intentionele aandachtstraining (zoals mindfulness meditatie), de ontwikkeling van ons brein positief beïnvloed.

De van nature negatieve focus van ons brein is een bron van lijden in ons leven. Via de beoefening van mindfulness kunnen we deze focus positief beïnvloeden. Dit gebeurd daadwerkelijk door de fysieke verandering van onze hersenstructuur.

Door systematische toepassing van meditatie (zoals bij boeddhistische monniken), zien we hierdoor een grote verandering in de hersenstructuur ten opzichte van mensen die niet mediteren.

Mindfulness en hersenverandering
Neurowetenschap leert ons dat door aandacht te schenken, focus wordt aangebracht in de betrokken neurale afvuurpatronen.

Op deze wijze worden de onderlinge neurale verbindingen verschoven en versterkt. Waardoor verschuiving van genetisch materiaal mogelijk wordt.

Door mindfulness wordt onze aandachtsfocus getraind. En door de herhaalde beoefening worden die veranderde en nieuwe hersenstructuren verstevigd.

Dit leidt tot een verschuiving van een aandachtige, mindfulle staat van zijn tijdens de meditatiebeoefening, naar een meer aandachtige, mindfulle levenswijze.

Deze mindfulle levenswijze vertoont een structurele verandering in het brein:

  • De insula is gegroeid.
  • De PFC is gegroeid.
  • Functionele verschuiving: de ‘linksverschuiving’. Met een sterkere benaderingsneiging tot gevolg. Dit in tegenstelling tot vechten, vluchten, bevriezen (rechter hersenhelft). Vanuit de benadering wordt een situatie onderzocht met oog voor mogelijke oplossingen.

Bron
Jon Kabat-Zinn en Dan Siegel op het Mindfulness Congress te Keulen.