Mindfulness en boeddhisme

In de voetstappen van Boeddha

Meer aan de weet komen over Boeddha; bezoek de tentoonstelling.

Sinds het begin van de jaartelling wordt het boeddhisme over de hele wereld verspreid. En in veel landen waar het boeddhisme aankwam zijn de voetafdrukken van Boeddha terug te vinden. De boeddhistische leer heeft natuurlijk zijn culturele sporen getrokken. Maar er zijn ook beelden in de letterlijke vorm van zijn voetafdruk, veelal versiert met allerlei gelukbrengende symbolen. De voetafdruk op zich refereert naar het achtvoudige pad, de kern van het boeddhisme. Ik wandel je hier graag doorheen.

Filosofie of religie?
Het boeddhisme is een filosofie gericht op het begrijpen van de geest en het tot rust laten komen daarvan. De spirituele uitwerking kan religieus aanvoelen, maar boeddhisme staat los van de traditionele religie. Boeddhistische rituelen en tradities variëren van land tot land en kunnen een godsdienstig karakter hebben. Wanneer we godsdienst definiëren met ‘een vorm van zingeving’ is het dat in zekere zin ook. Toch verschilt het ten opzichte van andere religiën door de afwezigheid van een godheid. Boeddha doorliep een menselijk bestaan en wijdde het aan zijn zoektocht naar verlichting.

Het achtvoudige pad
Wat hij leerde wordt met ons gedeeld door beschrijving van het achtvoudige pad. Stappen om de onrust en het lijden in ons leven te overwinnen. Door bewustzijnstraining, of mindfulness, net hoe we het noemen willen, kunnen we de voetstappen van Boeddha volgen naar die verlichting.

Pad 1: het juiste inzicht
De vier nobele waarheden
Het eerste inzicht is ‘leven is lijden’; de onvrede die we ervaren wanneer de dingen niet gaan zoals we willen. Bijvoorbeeld de ontevredenheid die ontstaat bij het najagen van bezit, of andere prestaties waaraan we onze identiteit willen ontlenen. Het gaat over de hopeloosheid van ons streven naar perfectie en het feit dat we dat we onszelf nooit helemaal onder controle hebben. Het leven is aan voortdurende verandering onderhevig en instabiel. Boeddha leert ons; accepteer. Perfectie is uitgesloten, totale controle onmogelijk. De oorzaak van het lijden ligt in die ambities.

Het lijden door de begeerte is de tweede nobele waarheid. Wij zijn zelf de bron van het lijden. Ons ego is altijd uit op controle en zekerheid. De obsessie met het ‘ik’, maakt dat we niet aanwezig zijn in wat er hier en nu wél is. De groter het ego, de groter het lijden.

De mogelijkheid ons daarvan te bevrijden is de derde waarheid. We kunnen inzicht krijgen in de bron van ons lijden. De onvrede is het gevolg van onze eigen houding ten opzichte van het leven. Het zijn de onrealistische verwachtingen en ideeën van het leven die ons teleurstellen, niet het leven zélf. Boeddha zegt hier niet dat een probleemloos leven het ideaal is; problemen zullen er altijd zijn. Het is onze houding ten aanzien van problemen die duurzaam geluk en bevrediging kan creëren.

En het achtvoudige pad er naar toe is de vierde nobele waarheid. De weg die ons kan bevrijden van het lijden.

Pad 2: juiste intentie
Het goede voorhebben. Klinkt eenvoudiger dan het is. Het grootste deel van onze motieven bevinden zich in het onderbewustzijn. Bewustwording van ons handelen, ‘Waarom wil ik dit eigenlijk?’, maakt dat we ontdekken dat we altijd een keuze hebben.

Pad 3: juist spreken
Niet liegen, spreekt voor zich. Maar Boeddha vraagt meer: niet spreken als dat niet nodig is. Geen kwaad spreken, roddelen, of negatieve praten over anderen. Maar het vraagt ook aandacht voor de ongevraagde adviezen die we op elkaar afvuren, zodra iemand even spaak loopt. Boeddha vraagt ons enkel hulp te bieden op het moment dat de ander daar ontvankelijk voor is, en ook de behoefte ervaart te willen luisteren. Op een moment van rust en vrede, wanneer er ruimt is voor een open gesprek.

Pad 4: juist handelen
Ook dit principe heeft alles met bewustwording te maken. Exploitatie vindt plaats op alle niveaus. Wij hebben iedere dag de keuze respectvol te leven met de natuur en met elkaar.

Pad 5: juiste arbeid
Bij juiste arbeid gaat het juiste handelen nog een stapje verder. Bewustwording gaat hier over het ontdekken en ontplooien van onze talenten. Maar verder nog, over hoe wij bijdragen aan het verbeteren en mooier maken van de wereld.

Pad 6: juiste inspanning
Met het leveren van de juiste inspanning wordt bedoeld dat we vrij zijn van angst, twijfel, haat, luiheid of overheersende begeerte. De juiste inspanning leveren we door steeds weer opnieuw naar onze beweegredenen te kijken, zonder onszelf daarbij te veroordelen. Ook hier weer de bewustwording, daarmee creëren we de keuzemogelijkheid. Eenmaal die keuze rijker, kunnen we ook daadwerkelijk kiezen voor die juiste inspanning.

Pad 7: juiste aandacht
De aandacht die bij alle stappen wordt gevraagd, is de aandacht in de vorm van mildheid en zelfdiscipline. Zoals al eerder benoemd; zonder veroordeling van onszelf. De vriendelijkheid die wordt gevraagd heeft effect op onze geest en maakt de oefening eenvoudiger. Maar het straalt ook uit naar onze omgeving, er zal een wisselwerking ontstaan.

Pad 8: juist zijn
Wanneer we de beschreven paden tegelijk bewandelen, zal een staat van verlichting optreden. We komen los van het ego wat voor groot deel ons denken negatief bepaald. Daarvoor in de plaats ontstaat het gevoel onlosmakelijk verbonden te zijn met een groter, veranderlijk geheel. Het ‘ik’ met het eeuwige verlangen naar meer en beter, onze bron van onvrede, verliest daarmee zijn macht.

Onze voetafdruk
Het bereiken van deze verlichting is een tijdelijke staat van zijn die voor een enkeling is weggelegd. Wat blijft is het inzicht dat gevoeld werd. Door stap voor stap dit achtvoudige pad te betreden, groeit dit inzicht ook voor ons. Dat is niet enkel voorbehouden door het bereiken van dat ultieme achtste pad. Door de boeddhistische inzichten bewust toe te passen in ons dagelijks leven, bewegen we af van de frustraties die we onszelf opleggen. Het betekent niet dat we geen pijn of moeite meer ervaren. Wel leren we beter te relativeren en we ontdekken de positieve invloed die we zelf hebben om ons leven. En via deze weg laten ook wij positieve sporen achter.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s